การจัดแผนการเรียน ปวช.: เต็มเวลา ไม่เต็มเวลา และทวิภาคี

Series: ระเบียบ ปวช. 2568 ฉบับสมบูรณ์ | EP.5/12

เมื่อระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการจัดการศึกษาและการประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พ.ศ. 2568 มีผลบังคับใช้ หนึ่งในประเด็นที่สถานศึกษาต้องเข้าใจอย่างถ่องแท้คือ “การจัดแผนการเรียน” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการบริหารหลักสูตรในระดับสถานศึกษา

การเปิด-ปิดภาคเรียนและปีการศึกษา

ตามข้อ 30 ของระเบียบ กำหนดให้สถานศึกษาต้องกำหนดวันเปิดและปิดภาคเรียนตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยปีการศึกษา หากสถานศึกษาใดจะกำหนดวันเปิดและปิดภาคเรียนแตกต่างไปจากระเบียบ ต้องขออนุญาตต่อหน่วยงานต้นสังกัด นอกจากนี้ สถานศึกษาที่เปิดภาคเรียนฤดูร้อนต้องปฏิบัติตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการเปิดภาคเรียนฤดูร้อนในสถานศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการด้วย (ข้อ 31)

หลักการจัดรายวิชาตามโครงสร้างหลักสูตร

ข้อ 32 กำหนดให้สถานศึกษาจัดรายวิชาให้ครบถ้วนทุกหมวดวิชาตามโครงสร้างหลักสูตร โดยคำนึงถึงรายวิชาที่ต้องเรียนต่อเนื่อง หรือต้องเรียนก่อน-หลัง เชื่อมโยงสัมพันธ์กัน รวมทั้งผลลัพธ์การเรียนรู้รายปีที่กำหนดไว้ในหลักสูตร

สำหรับรายวิชาในหมวดวิชาสมรรถนะแกนกลาง (ข้อ 33) ให้จัดโดยคำนึงถึงการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้และบูรณาการกับกลุ่มอาชีพหรือสาขาวิชา ส่วนรายวิชาในหมวดวิชาสมรรถนะวิชาชีพ (ข้อ 34) ให้จัดโดยคำนึงถึงอาชีพหรือกลุ่มอาชีพในโลกของการทำงาน หากไม่มีรายวิชาที่สอดคล้อง สามารถพัฒนารายวิชาเพิ่มเติมได้โดยให้เป็นไปตามที่สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษากำหนด

การจัดฝึกประสบการณ์สมรรถนะวิชาชีพ

ข้อ 35 ระบุชัดเจนว่า สถานศึกษาต้องจัดฝึกประสบการณ์สมรรถนะวิชาชีพไม่น้อยกว่า 1 ภาคเรียนปกติ โดยนำรายวิชาในหมวดสมรรถนะวิชาชีพ หรือรายวิชาที่สอดคล้องกับลักษณะงานของสถานประกอบการไปจัดฝึกประสบการณ์สมรรถนะวิชาชีพ

สำหรับการศึกษาระบบทวิภาคี (ข้อ 36) กำหนดให้ฝึกอาชีพในสถานประกอบการแทนการฝึกประสบการณ์สมรรถนะวิชาชีพ โดยให้นำรายวิชาในหมวดวิชาสมรรถนะวิชาชีพหรือรายวิชาที่สอดคล้องกับลักษณะงานของสถานประกอบการไปจัดแผนการเรียน ทั้งนี้ ให้เป็นไปตามมาตรฐานการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่คณะกรรมการการอาชีวศึกษากำหนด

การพัฒนารายวิชาเพิ่มเติม

ข้อ 37 เปิดช่องทางให้สถานศึกษาพัฒนารายวิชาเพิ่มเติมได้ ในกรณีที่รายวิชาตามข้อ 35 และข้อ 36 ไม่สอดคล้องกับลักษณะงานในสถานประกอบการ โดยการพัฒนารายวิชาเพิ่มเติมต้องเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ และสอดคล้องกับมาตรฐานในการศึกษาวิชาชีพตามประเภทวิชา กลุ่มวิชา สาขาวิชา

กิจกรรมเสริมหลักสูตรและโครงงานวิชาชีพ

ระเบียบยังกำหนดให้สถานศึกษาจัดให้มีรายวิชาโครงงานวิชาชีพเพื่อพัฒนาสมรรถนะวิชาชีพในลักษณะงานบุคคลหรืองานกลุ่มที่สอดคล้องกับงานอาชีพ รวมจำนวน 4 หน่วยกิต (ข้อ 38) พร้อมทั้งจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตรในแต่ละภาคเรียน อย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 ชั่วโมง หรือไม่น้อยกว่า 36 ชั่วโมงต่อภาคเรียน (ข้อ 39)

การจัดแผนการเรียนแบบเต็มเวลาและไม่เต็มเวลา

ข้อ 41 ถือเป็นหัวใจสำคัญของการจัดแผนการเรียน โดยกำหนดให้สถานศึกษาจัดแผนการเรียนในภาคเรียนปกติสำหรับการเรียนแบบเต็มเวลา ดังนี้:

• จำนวนหน่วยกิต: ไม่น้อยกว่าภาคเรียนละ 15 หน่วยกิต (สำหรับทุกภาคเรียนตลอดหลักสูตร แต่ไม่เกินภาคเรียนละ 22 หน่วยกิต) และไม่เกิน 12 หน่วยกิตสำหรับภาคเรียนที่ไม่เกินภาคเรียนละ 12 หน่วยกิต
• แผนการเรียนฤดูร้อน: จัดได้ไม่เกิน 12 หน่วยกิต
• เวลาเรียน: ไม่เกิน 35 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ สำหรับการจัดการเรียนรู้ การจัดฝึกประสบการณ์สมรรถนะวิชาชีพ และการจัดฝึกอาชีพในสถานประกอบการ

ส่วนการเรียนแบบไม่เต็มเวลา สถานศึกษาสามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้อื่นใดที่สร้างการเรียนรู้เพิ่มเติมในแผนการเรียนได้ตามเกณฑ์มาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ข้อ 40)

ความยืดหยุ่นในการจัดแผนการเรียน

ข้อ 42 เปิดโอกาสให้สถานศึกษาที่มีเหตุผลและความจำเป็นในการจัดแผนการเรียนที่แตกต่างไปจากเกณฑ์ข้างต้น สามารถทำได้แต่ต้องไม่กระทบต่อมาตรฐานและคุณภาพการศึกษา โดยได้รับอนุญาตจากหัวหน้าสถานศึกษา ซึ่งเป็นการเปิดช่องให้สถานศึกษามีความยืดหยุ่นในการบริหารจัดการตามบริบทของตนเอง

สิ่งที่สถานศึกษาควรดำเนินการ

จากระเบียบดังกล่าว สถานศึกษาควรเตรียมการดังนี้:

1. ทบทวนแผนการเรียนที่ใช้อยู่ให้สอดคล้องกับโครงสร้างหลักสูตรใหม่
2. จัดทำแผนการฝึกประสบการณ์สมรรถนะวิชาชีพร่วมกับสถานประกอบการ
3. พิจารณาการพัฒนารายวิชาเพิ่มเติมให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานในพื้นที่
4. จัดสรรเวลาเรียนไม่เกิน 35 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ตามที่ระเบียบกำหนด
5. วางแผนกิจกรรมเสริมหลักสูตรอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 ชั่วโมง

ในบทความถัดไป EP.6 เราจะพาไปเจาะลึก “การลงทะเบียนรายวิชา” ตั้งแต่ขั้นตอน กำหนดเวลา และข้อควรระวังสำหรับนักเรียนและสถานศึกษา

อ้างอิง: ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการจัดการศึกษาและการประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ พ.ศ. 2568 ข้อ 30-42